پرش به محتوای اصلی

درس چهارم

استانداردها و آیین‌نامه‌های ایمنی آسانسور

استانداردها حداقل‌های فنی و روش‌های آزمون را تعیین می‌کنند و آیین‌نامه‌ها و مقررات، اجرای آن‌ها را در طراحی، نصب، بهره‌برداری و بازرسی الزامی می‌کنند.

چرا استاندارد مهم است؟

ایمنی آسانسور فقط به کیفیت قطعات وابسته نیست. طراحی، نصب، بازرسی، بهره‌برداری و نگهداری باید در یک زنجیره مشخص و قابل مستندسازی انجام شوند. استانداردها معیارهای فنی و روش‌های آزمون را تعیین می‌کنند و آیین‌نامه‌ها و مقررات ملی، این معیارها را به الزام اجرایی در ساختمان تبدیل می‌کنند. در ایران، مبحث 15 مقررات ملی ساختمان، آیین‌نامه ایمنی آسانسورها و بالابرها و استانداردهای ملی ایران از مراجع اصلی‌اند.

مقررات ملی ساختمان، مبحث 15

الزامات طراحی، نصب و ایمنی آسانسورها و پله‌های برقی در ساختمان را تعیین می‌کند و مرجع اصلی کنترل ساختمانی است.

آیین‌نامه ایمنی آسانسورها و بالابرها

الزامات حفاظت فنی، مسئولیت کارفرما و الزامات بهره‌برداری ایمن را مشخص می‌کند.

استانداردهای ملی ایران

سازمان ملی استاندارد ایران استانداردهای ملی مرتبط با ساخت، نصب، آزمون و بازرسی آسانسور را منتشر می‌کند.

استانداردهای بین‌المللی

EN 81-20 و EN 81-50 در اروپا، ISO 8100 و ASME A17.1/CSA B44 در سطح بین‌المللی و آمریکای شمالی، از خانواده‌های شناخته‌شده استاندارد آسانسور هستند.

شش اصل کلیدی ایمنی

این اصول در بیشتر استانداردها و دستورالعمل‌های آسانسور مشترک‌اند؛ جزئیات دقیق را استاندارد مرجع و دفترچه سازنده تعیین می‌کند.

بار نامی و تعداد نفرات

ظرفیت کابین و بار نامی باید با مساحت کف، محاسبات پروژه و تابلوی آسانسور هماهنگ باشد. اضافه‌بار می‌تواند ترمز و سیستم ایمنی را تحت فشار بگذارد.

حفاظت درها و قفل ایمنی

حرکت کابین فقط با بسته و قفل بودن درب‌ها مجاز است. لبه ایمنی و سنسور درب باید از گیر کردن افراد و اشیا جلوگیری کند.

ترمز ایمنی و گاورنر

گاورنر و ترمز ایمنی باید در سرعت غیرمجاز فعال شوند و عملکردشان طبق دستورالعمل سازنده آزمون شود.

فضاهای ایمن چاه و بالای کابین

فاصله‌های ایمنی بالای کابین، زیر کابین و کف چاه باید مطابق استاندارد و دفترچه سازنده حفظ شوند تا فضای کافی برای بازرسی و نجات وجود داشته باشد.

ارتباط اضطراری و روشنایی

تلفن یا سیستم ارتباط دوطرفه، آژیر و روشنایی اضطراری باید در قطع برق هم کار کنند.

دسترسی، علائم و مستندات

دسترسی ایمن به موتورخانه و چاه، علائم هشدار، شماره تماس سرویس و مدارک فنی باید در محل قابل مشاهده و به‌روز باشند.

چرخه ایمنی از طراحی تا بازرسی

  1. 1طراحی و انتخاب تجهیزظرفیت، سرعت، تعداد توقف و فضای چاه بر اساس کاربری ساختمان و الزامات پروژه تعیین می‌شود.
  2. 2نصب و بازرسی پذیرشنصب باید مطابق نقشه و دستورالعمل سازنده انجام و پیش از بهره‌برداری، آزمون‌ها و بازرسی اولیه مستند شود.
  3. 3بهره‌برداری و نگهداریسرویس دوره‌ای، ثبت خرابی و رفع به‌موقع ایرادها ادامه زنجیره ایمنی است.
  4. 4بازرسی دوره‌ای و تمدید گواهیبازرسی دوره‌ای انطباق تجهیزات و مدارک را بررسی می‌کند؛ نتیجه باید ثبت و اقدام اصلاحی پیگیری شود.

مدارک و مسئولیت‌ها

ایمنی مستند، قابل پیگیری و قابل بازرسی است.

مدارکی که باید نگهداری شوند

  • گواهی بازرسی فنی معتبر و به‌روز
  • دفترچه و مدارک فنی سازنده
  • سابقه سرویس‌های دوره‌ای و گزارش بازدید
  • سابقه خرابی‌ها و اقدامات اصلاحی
  • شماره تماس اضطراری و دستورالعمل استفاده

مالک و مدیر ساختمان

تهیه و نگهداری مدارک، فعال نگه داشتن قرارداد سرویس، رفع ایرادهای اعلام‌شده و همکاری با بازرس.

شرکت نصب و سرویس

اجرای کار مطابق استاندارد و دستورالعمل سازنده، استفاده از قطعات مناسب و ثبت گزارش‌های فنی.

بازرس

بررسی انطباق، انجام آزمون‌های لازم و اعلام عدم انطباق‌ها بدون جانبداری.

کاربران

رعایت ظرفیت و علائم، گزارش خرابی و پرهیز از رفتار پرخطر یا تلاش برای خروج اجباری.

این درس جنبه آموزشی دارد و جایگزین متن رسمی استانداردها، مقررات ملی ساختمان، آیین‌نامه‌ها یا گزارش بازرس مجاز نیست. نسخه جاری و الزامات محلی را از مراجع رسمی و سازنده تجهیزات بگیرید.

استانداردها را با رفتار ایمن کامل کنید

در بازی آموزش ایمنی، هشت موقعیت روزمره را تمرین کنید و نتیجه را در حساب کاربری خود نگه دارید.